POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ

Historia Białki związana była przez cały okres istnienia Rzeczypospolitej szlacheckiej, aż do okresu rozbiorów, ze star

       Historia Białki związana była przez cały okres istnienia Rzeczypospolitej szlacheckiej, aż do okresu rozbiorów, ze starostwem lanckorońskim. Starostwo to graniczyło od zachodu
z Żywiecczyzną i państwem suskim, od wschodu z wsiami kasztelanii krakowskiej nad Rabą, a od południa Beskid z Babią Górą oddzielał je od Orawy. Teren ten dzielił się wyraźnie na dwie części. Wsie tzw. polne, leżące na północy, wokół Lanckorony, które zamieszkiwali Skawiniacy zbliżeni obyczajami i ubiorami do Krakowiaków. Maków zaś i wsie położone na południu stanowiły tzw. osady górne, zamieszkiwane przez Górali.

        Białka położona jest w dolnym biegu Skawicy przy jej ujściu do Skawy. W średniowieczu rozciągała się tu olbrzymia puszcza – sięgająca od Krakowa aż do granicy węgierskiej. Wspomina o tym, między innymi dokument wydany w 1243 roku przez księcia krakowsko – sandomierskiego Bolesława Wstydliwego (1226 – 1279) w sprawie sporu między klasztorem OO. Benedyktynów w Tyńcu, a poddanymi grodu krakowskiego ze wsi Kurozwęki (wieś już nie istnieje). Z dokumentu tego wynika, że mieszkańcy Kurozwięk mieli z dawien dawna prawo do polowania, zakładania barci
i łowienia ryb w rzekach; Skawie, Siedlnicy i Skawicy, które przez ta puszczę płynęły – „... polować, dziać borci i łowić ryby na rzekach Skawy
i Siedlnicy (chodzi o potok Sidzina) przez ten las płynących ...”. Działalność osadnicza w tej części Karpat zaczyna się w XIV stuleciu. Powstał wtedy zamek w Lanckoronie, a w 1366 roku król Kazimierz Wielki (1310 – 1370) nadał już istniejącej osadzie prawo magdeburskie. W 1410 roku król Władysław Jagiełło (około 1351 – 1434) za zasługi wojenne obdarzył starostwem (niegrodowym) lanckorońskim  Zbigniewa z Brzezia, marszałka koronnego, dowódcę 34 chorągwi w bitwie pod Grunwaldem. Nadanie mówiło między innymi o tysiącu grzywien srebra, zapisanych na dobrach składających się z miasta Lanckorony wraz z zamkiem i przynależnościami. Od tego czasu obszar dzisiejszej Białki  był przez starostwo Lanckorońskie związany aż do rozbiorów z dobrami Królewskimi. Władały nimi kolejno rody Jarasławskich, Wolskich, Bekieszów, Zebrzydowskich, Słuszków, Myszkowskich i Wielopolskich. Starostowie prowadzili akcje osadniczą, głównie celem pomnożenia dochodów ze starostwa, dzierżawiąc jego poszczególne części. Dzierżawca terenów obecnej Białki miał w owym czasie swoją siedzibę w Makowie Podhalańskim.

Pierwsza pewna  wzmianka o Makowie Podhalańskim pochodzi z 1443 roku przy podziale majątków panów z Brazia. Jak podaje A. Matuszczyk  Maków lokowano na tzw. prawie magdeburskim. Dawało ono wsi ustrój samorządowy. Była to przypuszczalnie wieś tzw. łanów leśnych, co oznacza, iż działki osadnicze wytyczone były w ten sposób, że obejmowały pasy gruntu prostopadle do rzeki lub potoku, a zatem łąki nabrzeżne, dalej działkę  na której sytuowano domostwo i zabudowania gospodarcze, potem pola uprawne, łąki i wreszcie las. Jeszcze do dziś układ ten można odczytać  na terenach niektórych wsi. Pierwotnie działki osadnicze nazywane są rolami, nazwy zaś ról wywodzą się od dawnych właścicieli – często były to nazwiska rodzin pierwszych osadników. Dzisiaj już żadna nie istnieje jako całość. Zostały z nich na skutek podziałów rodzinnych niewielkie fragmenty stanowiące, na przykład 1/32 a nawet 1/64 część dawnego areału. Do dnia dzisiejszego jest w Białce w powszechnym użyciu nazwa rola stosowana do określenia przysiółka, części wsi.

         Wiek XVI jest okresem dalszego intensywnego prowadzenia akcji osadniczej. Białka założona została około 1562 roku przez ówczesnego starostę lanckorońskiego – Mikołaja Wolskiego herbu Półkozic. Początkowo osada nosiła nazwę Biała oraz Zabielna . Pierwsza niepodważalna wzmianka o wsi pochodzi z roku 1564, kiedy wymieniona jest wraz z innymi miejscowościami starostwa lanckorońskiego podczas ich lustracji przez kolejnego starostę Stanisława Wolskiego. Dokument ów  wspomina ją jako osadę nową  (villa nova), w której mieszka 20 kmieci czynszowych, „którzy na surowym korzeniu osiedli, role mają niepomierne i czynsz płacą, jest jeszcze zarąbków 7, którzy jeszcze na wolnej siedzą, a nic nie płacą”. We wsi był także sołtys, do którego należała karczma. Wieś niezbyt szybko się rozwijała , skoro w 1765 roku mieszkało w niej także 20 rolników, 8 zarębników i 4 młynarzy. Od połowy XVI wieku aż do rozbiorów Białka była integralną częścią niegrodowego starostwa lanckorońskiego. Później przeszła na własność rządu austrackiego,  który wystawił ją na sprzedaż. W latach 1839-1878 weszła w skład tzw. klucza makowskiego należała do hrabiów Saint Genois. . Ci skolei sprzedali ją pod koniec lat 70-tych XIX Habsburgom dzierżacym klucz żywieski. W czasie zaborów, administracyjnie Białka okresowo należała do cyrkółu (obwód) myślenickiego i wadowickiego. Z kolei po pierwszej wojnie światowej, w czasie II Rzeczypospolitej do powiatów: makowskiego (siedzibą starostwa stał się Maków Podhalański już w 1914 roku, zaś po wojennej przerwie  w latach 1924 – 1931 był miastem powiatowym) i wadowickiego  (w latach 1932 – 1956). Po drugiej wojnie światowej weszła w skład powiatu suskiego, utwożonego 1956 roku, będącego częścią województwa krakowskiego.

Po reformie administracyjnej w 1975 roku, Białka znalazła się w granicach województwa bielskiego. Obecnie należy do gminy Maków Podhalański, powiatu suskiego. Jest nowoczesną wsią, w której znajduje się jedyna w kraju i największa w Europie fabryka osłonek białkowych „Fabios”, spółdzielnia drzewna „Spólnota” oraz wiele zakładów rzemieślniczych kontynuujących tradycję rzemiosła artystycznego. Wytwarza się tu : sanki, leżaki, niciarki, krzesła, stoły a przede wszystkim szachy znajdujące zbyt także poza granicami kraju. W Białce bardzo dobrze funkcjonuje szkoła podstawowa im. Mikołaja Kopernika wraz z przedszkolem, gimnazjum publiczne im. kardynała St.Wyszyńskiego, wiejska biblioteka, LKS „Tempo”, OSP. W infrastrukturze wioski przeważają zabudowania prywatne.