Historia Białki związana była przez cały okres istnienia
Rzeczypospolitej szlacheckiej, aż do okresu rozbiorów, ze starostwem
lanckorońskim. Starostwo to graniczyło od zachodu
z Żywiecczyzną i państwem suskim, od wschodu z wsiami kasztelanii krakowskiej
nad Rabą, a od południa Beskid z Babią Górą oddzielał je od Orawy. Teren ten
dzielił się wyraźnie na dwie części. Wsie tzw. polne, leżące na północy, wokół
Lanckorony, które zamieszkiwali Skawiniacy zbliżeni obyczajami i ubiorami do
Krakowiaków. Maków zaś i wsie położone na południu stanowiły tzw. osady górne,
zamieszkiwane przez Górali.
Białka położona jest
w dolnym biegu Skawicy przy jej ujściu do Skawy. W średniowieczu rozciągała się
tu olbrzymia puszcza – sięgająca od Krakowa aż do granicy węgierskiej. Wspomina
o tym, między innymi dokument wydany w 1243 roku przez księcia krakowsko –
sandomierskiego Bolesława Wstydliwego (1226 – 1279) w sprawie sporu między
klasztorem OO. Benedyktynów w Tyńcu, a poddanymi grodu krakowskiego ze wsi
Kurozwęki (wieś już nie istnieje). Z dokumentu tego wynika, że mieszkańcy
Kurozwięk mieli z dawien dawna prawo do polowania, zakładania barci
i łowienia ryb w rzekach; Skawie, Siedlnicy i Skawicy, które przez ta puszczę
płynęły – „... polować, dziać borci i łowić ryby na rzekach Skawy
i Siedlnicy (chodzi o potok Sidzina) przez ten las płynących ...”. Działalność
osadnicza w tej części Karpat zaczyna się w XIV stuleciu. Powstał wtedy zamek w
Lanckoronie, a w 1366 roku król Kazimierz Wielki (1310 – 1370) nadał już
istniejącej osadzie prawo magdeburskie. W 1410 roku król Władysław Jagiełło
(około 1351 – 1434) za zasługi wojenne obdarzył starostwem (niegrodowym)
lanckorońskim Zbigniewa z Brzezia,
marszałka koronnego, dowódcę 34 chorągwi w bitwie pod Grunwaldem. Nadanie
mówiło między innymi o tysiącu grzywien srebra, zapisanych na dobrach składających
się z miasta Lanckorony wraz z zamkiem i przynależnościami. Od tego czasu
obszar dzisiejszej Białki był przez
starostwo Lanckorońskie związany aż do rozbiorów z dobrami Królewskimi. Władały
nimi kolejno rody Jarasławskich, Wolskich, Bekieszów, Zebrzydowskich, Słuszków,
Myszkowskich i Wielopolskich. Starostowie prowadzili akcje osadniczą, głównie
celem pomnożenia dochodów ze starostwa, dzierżawiąc jego poszczególne części.
Dzierżawca terenów obecnej Białki miał w owym czasie swoją siedzibę w Makowie
Podhalańskim.
Pierwsza pewna wzmianka o Makowie Podhalańskim pochodzi z 1443 roku przy podziale majątków panów z Brazia. Jak podaje A. Matuszczyk Maków lokowano na tzw. prawie magdeburskim. Dawało ono wsi ustrój samorządowy. Była to przypuszczalnie wieś tzw. łanów leśnych, co oznacza, iż działki osadnicze wytyczone były w ten sposób, że obejmowały pasy gruntu prostopadle do rzeki lub potoku, a zatem łąki nabrzeżne, dalej działkę na której sytuowano domostwo i zabudowania gospodarcze, potem pola uprawne, łąki i wreszcie las. Jeszcze do dziś układ ten można odczytać na terenach niektórych wsi. Pierwotnie działki osadnicze nazywane są rolami, nazwy zaś ról wywodzą się od dawnych właścicieli – często były to nazwiska rodzin pierwszych osadników. Dzisiaj już żadna nie istnieje jako całość. Zostały z nich na skutek podziałów rodzinnych niewielkie fragmenty stanowiące, na przykład 1/32 a nawet 1/64 część dawnego areału. Do dnia dzisiejszego jest w Białce w powszechnym użyciu nazwa rola stosowana do określenia przysiółka, części wsi.
Wiek XVI jest okresem dalszego
intensywnego prowadzenia akcji osadniczej. Białka założona została około 1562
roku przez ówczesnego starostę lanckorońskiego – Mikołaja Wolskiego herbu
Półkozic. Początkowo osada nosiła nazwę Biała oraz Zabielna . Pierwsza
niepodważalna wzmianka o wsi pochodzi z roku 1564, kiedy wymieniona jest wraz z
innymi miejscowościami starostwa lanckorońskiego podczas ich lustracji przez
kolejnego starostę Stanisława Wolskiego. Dokument ów wspomina ją jako osadę nową
(villa nova), w której mieszka 20 kmieci czynszowych, „którzy na surowym
korzeniu osiedli, role mają niepomierne i czynsz płacą, jest jeszcze zarąbków
7, którzy jeszcze na wolnej siedzą, a nic nie płacą”. We wsi był także sołtys,
do którego należała karczma. Wieś niezbyt szybko się rozwijała , skoro w 1765
roku mieszkało w niej także 20 rolników, 8 zarębników i 4 młynarzy. Od połowy
XVI wieku aż do rozbiorów Białka była integralną częścią niegrodowego starostwa
lanckorońskiego. Później przeszła na własność rządu austrackiego, który wystawił ją na sprzedaż. W latach
1839-1878 weszła w skład tzw. klucza makowskiego należała do hrabiów Saint
Genois. . Ci skolei sprzedali ją pod koniec lat 70-tych XIX Habsburgom
dzierżacym klucz żywieski. W czasie zaborów, administracyjnie Białka okresowo
należała do cyrkółu (obwód) myślenickiego i wadowickiego. Z kolei po pierwszej
wojnie światowej, w czasie II Rzeczypospolitej do powiatów: makowskiego
(siedzibą starostwa stał się Maków Podhalański już w 1914 roku, zaś po wojennej
przerwie w latach 1924 – 1931 był
miastem powiatowym) i wadowickiego (w
latach 1932 – 1956). Po drugiej wojnie światowej weszła w skład powiatu
suskiego, utwożonego 1956 roku, będącego częścią województwa krakowskiego.
Po reformie administracyjnej w 1975 roku, Białka znalazła
się w granicach województwa bielskiego. Obecnie należy do
gminy Maków Podhalański, powiatu suskiego. Jest nowoczesną wsią, w której
znajduje się jedyna w kraju i największa w Europie fabryka osłonek białkowych
„Fabios”, spółdzielnia drzewna „Spólnota” oraz wiele zakładów rzemieślniczych
kontynuujących tradycję rzemiosła artystycznego. Wytwarza się tu : sanki,
leżaki, niciarki, krzesła, stoły a przede wszystkim szachy znajdujące zbyt
także poza granicami kraju. W Białce bardzo dobrze funkcjonuje szkoła podstawowa
im. Mikołaja Kopernika wraz z przedszkolem, gimnazjum publiczne im. kardynała
St.Wyszyńskiego, wiejska biblioteka, LKS „Tempo”, OSP. W infrastrukturze wioski
przeważają zabudowania prywatne.